Algemeen

Toscane was de regio waarin de Italiaanse Renaissance in de 14e eeuw wortel schoot en in 15e en 16e eeuw tot de grootste hoogten steeg. In het Toscaans ontstond een literaire traditie met voormannen als Dante Alighieri, Petrarca, Boccaccio en Machiavelli, waarmee het moderne Italiaans nieuwe status en vorm kreeg.
Onder leiding van de Medici's maakte het toenmalige Groothertogdom Toscane een echte bloeitijd door.
Het unieke artistieke erfgoed van deze regio bestaat uit literatuur, architectuur, schilderkunst en beeldhouwkunst, en is in tientallen befaamde musea verzameld, zoals de Uffizi in Florence, maar ook elders ter wereld bevinden zich topstukken, zoals de Mona Lisa in het Louvre in Parijs.

Het landschap

De regio Toscane ligt tussen de Apennijnen en de Tyrrheense Zee en heeft een zeer gevarieerd heuvel- en bergachtig landschap. Slechts 10% van Toscane is vlak te noemen, vaak als het gevolg van in de 18e en 19e eeuw gerealiseerde droogleggingen. Vlaktes liggen voornamelijk in het kustgebied Versilia.
In tegenstelling tot het aangrenzende Umbrie, is Toscane veel meer bewerkt en gevormd door mensenhanden. Steden en dorpen liggen in de regel op een heuvel, binnen hun middeleeuwse ommuring. Firenze daarentegen ligt juist in het dal van de rivier Arno.

Een bijzonderheid in het landschap van Noordwest-Toscane vormen de Apuaanse Alpen (Alpi Apuane). De witte toppen (hoogste: Monte Pisanino 1945 m) van deze Apennijnse uitloper worden veroorzaakt door het kristallijne kalksteen of marmer. Hier ligt ook het befaamde Carrara, het grootste marmerwinningsgebied ter wereld.

In het geografische hart van Toscane ligt de Chianti, een ca. 80.000 ha groot heuvellandschap dat zicht uitstrekt tussen Florence en Siena en een bekend wijnbouwgebied is.
Een van de meest bijzondere landschappen van Toscane ligt ten zuidoosten van Siena, het heuvelachtige maanlandschap van de Crete met zijn op kegels en kraters lijkende witgrijze vlakken.
Bij het stadje Volterra is een zeer bijzonder natuurverschijnsel te zien, Le Balze. Door erosie en aardverschuivingen is er een diep ravijn ontstaan, waar al kerken en een klooster in verdwenen zijn. Het afbrokkelingsproces gaat nog steeds door.
Verder naar het zuiden ligt de hoogste berg van Toscane, de Monte Amiata (1790 m), een uitgedoofde vulkaan. In deze vulkanische streek liggen verder nog een reeks uitgedoofde vulkanen en enkele warmwaterbronnen of soffioni, onder meer bij Montecatini en Larderello.
Tussen de monding van de Cecina en de grens met de regio Lazio ligt de "Maremma", vroeger een gebied met veel moerassen en lagunes. Nu is het dankzij een grote sanering in de jaren vijftig van de vorige eeuw een vruchtbaar gebied waar intensieve akkerbouw mogelijk is.

De langste rivieren in Toscane zijn de Arno (241 km) en de Ombrone (161 km). De Arno ontspringt op de Apennijnse Monte Falterona (1654 m), slingert zich door steden als Florence en Pisa, en stroomt uiteindelijk bij Marina di Pisa in de Tyrrheense Zee.
Het grootste meer van Toscane is het Lago di Massaciuccoli.

Het van oorsprong vulkanische eiland Elba (Italiaans: Isola d'Elba), waar Napoleon Bonaparte van 4 mei 1814 tot 26 februari 1815 gedwongen verbleef, bestaat landschappelijk gezien uit drie delen.
Aan de oostkant afgegraven roodachtige 'ijzerbergen', in het midden een keten begroeid met macchia en in het westen een dichtbegroeid berglandschap met als hoogste top de Monte Capanne (1018 m) met zijn typische hanekam.
De kust bestaat uit schiereilanden, baaien en kleine zandstranden.